Najpierw odpowiedzmy sobie na pytania: dlaczego chcemy budować dom? (jedyna szansa na własny kąt, ucieczka z bloków, pragnienie bliższego kontaktu z naturą, poprawa warunków mieszka niowych, stworzenie gniazda rodzinnego dla wielu pokoleń, lokata kapitału), kto ma w nim mieszkać, jakie są relacje między domownika mi, jakie ich potrzeby i przyzwyczajenia oraz jaką kwotę zamierzamy na to przedsięwzięcie przeznaczyć. Odpowiedź na te pytania pozwoli wstępnie określić funkcję budynku tzn. Ustalić rodzaj pomieszczeń, ich liczbę, powierzchnię (minimalną lub optymalną), co pozwoli obliczyć potrzebną Wam powierzchnię użytkową całego domu. Postaraj się w miarę precyzyjnie określić potrzeby swojej rodziny, pamiętaj każdy zbędny m2 powierzchni to najpierw koszt inwestycyjny a później eksploa tacyjny. Skorzystaj z tabeli :

Jaki duży dom?

Teraz dokonajmy wyboru między domem jedno lub dwukondygnacyjnym. Jeśli mamy już działkę i znamy warunki zabudowy i zagospodarowania terenu” (WZiZT )to często decyzja jest już określona. Gdy wielkość powierzchni planowa-nego domu przekracza dopuszczalny % powierzchni zabudowy działki to jesteśmy zmuszeni do wyboru domu dwukondygnacyjnego lub parterowego z poddaszem użytkowym. Jeśli nie posiadamy jeszcze działki to możemy świadomie dokonać wyboru. Dom parterowy nie posiada schodów stwarzających niebezpieczeństwo dla małych dzieci i utrudnienie dla ludzi starszych i daje możliwość bliższego obcowania z ogrodem. Zaletą domu dwukondygnacyjnego jest jego przejrzystszy rozdział funkcji ( parter wspólny, piętro pokoje osobiste sypialniane ), większa możliwość budowy etapami w miarę pozyskania środków. Niemniej obie te zalety można także osiągnąć przy dobrze zaprojekto-wanym domu parterowym. Zatem jeśli pozwala na to wielkość działki i WZiZT a nie mamy szczególnych upodobań do schodów, balkonów itp. wybór domu parterowego jest słuszniejszy. Jeśli budujemy dom dwukondygnacyjny to musimy wybrać między domem piętrowym a parterowym z poddaszem użytkowym. Dom piętrowy jest tańszy od parterowego z użytko-wym poddaszem przy porównaniu kosztu 1 m2 powierzchni użytkowej o wysokości pow.2 m., daje także możliwość lepszego doświetlenia wszystkich pomieszczeń, chroni nas przed uderzeniami głową w skosy na poddaszu. Jeśli jednak potrzebna nam powierzchnia piętra jest znacznie mniejsza od powierzchni parteru (zwłaszcza gdy w bryle budynku jest garaż ), gdy mamy upodobanie do skosów w łazienkach i sypialniach, gdy upodobaliśmy sobie dachówki dostosowane do dachów z dużym spadkiem wybierzmy dom parterowy z poddaszem użytkowym.

Odrębnym tematem godnym rozważenia jest problem podjęcia decyzji czy nasz dom ma być podpiwniczony. Jeśli mamy już działkę i z pobieżnych obserwacji wynika, że wody gruntowe są wysoko (sąsiedzi mają piwnice i nie uskarżają się na podmakanie) to możemy rozważać budowę piwnic. Budowa piwnic jest celowa wtedy, gdy mamy małą działkę i nie możemy pomieścić się z wszystkimi pomieszczeniami na parterze i poddaszu użytkowym. W innym przypadku budowa piwnic jest niecelowa ponieważ każdy m2 uzyskanej w piwnicy powierzchni jest o około 40% droższy od wybudowanego na parterze, pomieszczenia piwniczne są niedoświetlone.

Jeśli dysponujemy ograniczoną ilością zasobów gotówkowych a nie możemy zredukować powierzchni domu to przy wyborze projektu unikajmy piwnic, rezygnujmy z garaży, decydujmy się na dachy dwuspadowe i bryłę budynku o jak najmniejszej ilości narożników, z ograniczoną powierzchnią okien, unikajmy elementów żelbetowych (schody, słupy, podciągi, stropy), wybierajmy projekty z jak najniższym % powierzchni komunikacji w stosunku do powierzchni użytkowej (mała ilość korytarzy, klatek schodowych) i zlokalizowanymi obok siebie pomieszczeniami z instalacjami wod-kan. (obniżenie kosztów instalacji).

Także w związku z ograniczoną ilością gotówki wybierajmy dom pozwalający na budowę w dwóch etapach ( budowa wcześniej niezagospodarowanego poddasza albo dobudowa domu parterowego bez dewastacji części istniejącej). Kryterium to ma szczególne zastosowanie dla młodych małżeństw z bardzo małymi dziećmi które przez najbliższe lata mogą dzielić wspólny pokój.

Gdy decydujemy się na budowę domu systemem gospodarczym ze znacznym wkładem pracy własnej wybierajmy dom prosty w budowie najlepiej parterowy, z dachem dwuspadowym, bryłą budynku o małej liczbie narożników, murze dwuwarstwowym.

Przy wyborze projektu nie zapominajmy o znaczeniu pomieszczeń pomocniczych takich jak wiatrołap, pomieszczenie gospodarcze, kotłownia, spiżarnia, pralnia. W wiatrołapie powinno znaleźć się miejsce na szafę przechowującą odzież zewnętrzną domowników (buty, płaszcze, czapki, torebki, parasole) a także wieszak na odzież dla gości. Mała, nieogrzewana spiżarnia umieszczona w sąsiedztwie kuchni jest doskonałym magazynem zapasów żywności, które obecnie w systemie zakupów robionych w marketach są w gospodarstwach domo-wych nieodzowne. Pomieszczenie gospodarcze służy do przechowywa-nia sprzętu do prac w ogrodzie i do sprzątania domu, sprzętu sporto-wego, sezonowych mebli ogrodowych. Funkcję tę może przejąć garaż, jeśli jest odpowiednio duży i połączony z domem. Pralnia jest miejscem przeznaczonym na pranie i suszenie bielizny, zatem powinna być dobrze zwentylowana, jest więc dobrym miejscem na zainstalowanie pieca gazowego z zamkniętą komorą spalania.Bywa,że w domu z dwiema łazienkami ale bez pomieszczenia przeznaczonego na pranie i suszenie bielizny, jedna z łazienek zaczyna pełnić funkcję pralni. Warto się więc zawczasu zastanowić czy kalkuluje się wyposażać to pomieszczenie w drogi sprzęt łazienkowy, jeśli potem zmieni się jego funkcję. Przy ograniczanej powierzchni pomieszczenia pomocnicze traktuje się jako zbędne ale rezygnując z nich, przy wyborze projektu, odpowiedzmy sobie na pytanie gdzie będziemy przecho-wywać pewne rzeczy i wykonywać pewne czynności.

Bardzo ważne w układzie funkcjonalnym pomieszczeń jest usytuowanie naszego domu na działce względem stron świata.

Usytuowanie budynku na działce

Pomieszczenia a strony świata

Pokój dzienny najlepiej sytuować od południowego zachodu a pokoje dzieci ( pobytu całodziennego ) od południa. Wykluczone jest usytuowanie tych pomieszczeń od północy. Od północy można natomiast sytuować garaż, spiżarnię, kotłownię, klatkę schodową, pomieszczenie gospodarcze, ewentualnie kuchnię( odzysk ciepła w czasie gotowania, wykonywanie pracy fizycznej w pomieszczeniu ). Dla sypialni najlepsza jest orientacja wschodnia. Prawidłowe usytuowanie domu ma znaczenie w jego oświetleniu a także w naturalnym wykorzy-staniu energii słonecznej do ogrzania domu. Najwięcej okien powinno znajdować się od strony południowej i zachodniej, od północnej najlepiej wcale. Zawsze należy pamiętać, że okna mają kilkakrotnie wyższy współczynnik U ( określający ilość ciepła przenikającą przez 1m2 przegrody ), wpływają zatem ujemnie na energooszczędność domu. Należy decydować się na dom z optymalną ilością otworów okiennych. Taras powinien być zlokalizowany od strony południowej, płd-wsch. lub płd -zach., przy działkach wąskich z tyłu domu a przy bardzo szerokich może być z boku domu w kierunku południowym Ważne jest aby był wystarczająco daleko od sąsiednich posesji.

Reasumując zanim udamy się do architekta celem zamówienia projektu lub do biur projektowych celem poszukiwania i zakupu projektu gotowego uświadommy sobie jakiego domu potrzebujemy( ilość kondygnacji oraz ilość, rodzaj i powierzchnia pomieszczeń) zaopatrzmy się w mapę zasadniczą naszej działki ( pokazującą gabaryty działki i lokalizację względem stron świata ) i wydane dla niej WZiZT. W ten sposób znacznie oszczędzimy swój czas zmarnotrawiony na przeglądanie setek projektów zupełnie dla nas nieprzydatnych.

Celowa jest także wizyta w biurze projektów przed zakupem upatrzonej działki ( poprzedzona uzyskaniem niekoniecznie aktualnej mapy i WZiZT dla tejże działki ) aby upewnić się, że uzyskamy projekt domu nam odpowiadającego , który jest możliwy do wybudowania na wybranej działce z uwzględnieniem wyżej omówionych kryteriów.